Ai là người đầu tiên đề xuất ý tưởng AI? John McCarthy là người đề xuất hội thảo Dartmouth và cũng là người gắn liền với thuật ngữ “artificial intelligence”. Tuy nhiên, AI không bắt đầu từ chỉ một cá nhân. Bản đề xuất năm 1955 có bốn tác giả: John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester và Claude Shannon. Trước đó, Alan Turing và nhiều nhà nghiên cứu khác đã đặt nền móng cho AI.
Mục lục
- Cách hiểu câu hỏi “ai đầu tiên”
- Vai trò của John McCarthy
- Đề xuất Dartmouth năm 1955
- Những người đặt nền tảng trước đó
- Bảng mốc thời gian
- Ý nghĩa và giới hạn lịch sử
- Cách kiểm chứng tài liệu
- Câu hỏi thường gặp
- Nguồn tham khảo
Câu hỏi “người đầu tiên đề xuất ý tưởng AI” có một đáp án không?
Đáp án phụ thuộc vào cách hiểu của câu hỏi “AI” là gì: liệu đó là việc đặt tên cho một lĩnh vực nghiên cứu, đề xuất một hội thảo chuyên sâu về AI, nêu câu hỏi liệu máy có thể suy nghĩ, hay là xây dựng mô hình toán học đầu tiên liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Mỗi mốc này thuộc về những thời điểm và nhóm nghiên cứu khác nhau. Gộp tất cả thành một câu chuyện về một người sáng lập duy nhất sẽ làm sai lệch lịch sử cộng tác.
Nếu câu hỏi nhằm vào ai đã khởi xướng hội thảo Dartmouth và ai gắn với thuật ngữ “artificial intelligence”, John McCarthy là câu trả lời gần nhất. Nếu hỏi ai ký tên vào đề xuất học thuật chính thức, cần nhắc đến cả bốn tác giả. Nếu hỏi ai đã đặt nền tảng cho máy tính và tư duy máy móc, cần nhớ đến các nghiên cứu sớm hơn, đặc biệt là Alan Turing và công trình của Warren McCulloch cùng Walter Pitts.
John McCarthy đã làm gì?
John McCarthy là một nhà khoa học máy tính người Mỹ. Năm 1955, ông đã soạn thảo và gửi đề xuất tổ chức một dự án nghiên cứu mùa hè tại Dartmouth College; văn bản này có ba đồng tác giả là Marvin L. Minsky, Nathaniel Rochester và Claude E. Shannon. Tiêu đề tài liệu chứa cụm từ “Artificial Intelligence”, đó là lý do McCarthy được gắn với việc đặt tên cho lĩnh vực này. Dartmouth cũng ghi nhận hội thảo mùa hè 1956 được tổ chức dưới sự lãnh đạo của ông.
Đóng góp của McCarthy không chỉ dừng ở việc đề xuất hội thảo. Ông đã phát triển ngôn ngữ lập trình Lisp và có ảnh hưởng lớn đến nghiên cứu biểu diễn tri thức, lập luận hình thức và các chương trình có thể giải quyết vấn đề. Những đóng góp này kéo dài qua nhiều thập kỷ; không nên hiểu rằng ông một mình đã tạo ra toàn bộ AI hiện đại hay có thể dự đoán được mọi khả năng của các hệ thống ngày nay.
Đặt tên cho lĩnh vực khác với tạo ra mọi ý tưởng
Thuật ngữ giúp một cộng đồng nghiên cứu nhận diện chủ đề chung và khuyến khích người khác cùng làm việc. Nhưng các câu hỏi về suy nghĩ, logic, tự động hóa suy luận và mô phỏng trí tuệ đã có lịch sử dài hơn. Việc một nhà nghiên cứu đề xuất tên gọi hoặc một hội thảo quan trọng không làm cho các nghiên cứu trước đó trở nên không tồn tại.
Đề xuất Dartmouth năm 1955 nói gì?
Bản đề xuất ngày 31/08/1955 mời một nhóm nhỏ nghiên cứu trong hai tháng mùa hè năm 1956 tại Dartmouth. Các tác giả đưa ra giả thuyết rằng những khía cạnh của học tập và trí tuệ có thể được mô tả đủ chính xác để máy mô phỏng; họ muốn nghiên cứu về khả năng sử dụng ngôn ngữ, hình thành khái niệm, giải quyết vấn đề và tự cải thiện. Đây là một chương trình nghiên cứu và một giả thuyết định hướng, không phải bằng chứng rằng máy đã có trí thông minh như con người.
Văn bản còn liệt kê các chủ đề như máy tính tự động, cách biểu diễn ngôn ngữ, mạng nơ-ron, độ phức tạp của tính toán, tự cải thiện, trừu tượng và sáng tạo. Khi đọc lại tài liệu, cần đặt các từ trong bối cảnh thập niên 1950; khái niệm “neural network” hay “learning” thời đó không đồng nhất với cách gọi trong nghiên cứu học sâu hiện nay.