Dark web là một phần của Internet không được các công cụ tìm kiếm thông thường như Google hay Bing lập chỉ mục và thường cần phần mềm hoặc mạng chuyên biệt để truy cập. Dark web sử dụng các công nghệ tăng tính ẩn danh nhằm che giấu danh tính hoặc vị trí của người dùng và máy chủ.
Dark web thường được nhắc đến cùng các hoạt động tội phạm mạng, nhưng không phải mọi nội dung trên đó đều bất hợp pháp. Công nghệ ẩn danh cũng có thể được sử dụng cho mục đích bảo vệ quyền riêng tư, trao đổi thông tin nhạy cảm hoặc hỗ trợ người dùng trong những môi trường bị kiểm duyệt.
Dark web khác surface web và deep web như thế nào?
Internet mà chúng ta sử dụng mỗi ngày chỉ là một phần của toàn bộ dữ liệu và dịch vụ đang tồn tại trực tuyến. Có thể phân biệt ba khái niệm như sau:
- Surface web: Nội dung công khai, có thể được công cụ tìm kiếm lập chỉ mục, ví dụ như website tin tức, blog, trang doanh nghiệp.
- Deep web: Nội dung không được lập chỉ mục hoặc yêu cầu xác thực, như email, tài khoản ngân hàng, dữ liệu nội bộ doanh nghiệp.
- Dark web: Một phần nhỏ của deep web, được thiết kế để tăng tính ẩn danh và cần công nghệ chuyên biệt để truy cập, như các dịch vụ ẩn danh, website sử dụng địa chỉ đặc thù.
Điểm quan trọng là deep web không đồng nghĩa với dark web. Khi đăng nhập vào email, hệ thống quản trị công ty hoặc tài khoản ngân hàng, người dùng đang truy cập deep web. Những nội dung này đơn giản là không mở công khai cho công cụ tìm kiếm. Dark web lại được thiết kế có chủ đích để che giấu vị trí của dịch vụ hoặc người truy cập.
Dark web hoạt động như thế nào?
Dark web dựa trên các mạng và công nghệ giúp việc xác định trực tiếp người gửi, người nhận hoặc vị trí máy chủ trở nên khó khăn hơn. Một trong những công nghệ thường được nhắc đến là Tor, viết tắt của The Onion Router.
Cơ chế định tuyến nhiều lớp
Trong kết nối Internet thông thường, lưu lượng mạng có thể đi tương đối trực tiếp từ thiết bị của người dùng đến máy chủ đích. Với các mạng tăng cường ẩn danh như Tor, dữ liệu được chuyển qua nhiều nút trung gian trước khi tới điểm cuối. Mỗi nút chỉ nắm một phần thông tin cần thiết cho việc chuyển tiếp dữ liệu thay vì nhìn thấy toàn bộ tuyến kết nối. Tên gọi “onion routing” xuất phát từ ý tưởng dữ liệu được bảo vệ bằng nhiều lớp, tương tự các lớp của củ hành. Cơ chế này giúp giảm khả năng một bên đơn lẻ có thể dễ dàng xác định đồng thời danh tính người gửi và điểm đến.
Các dịch vụ ẩn danh
Một số website trên dark web sử dụng loại địa chỉ khác với tên miền phổ biến như .com hay .vn. Chẳng hạn, hệ sinh thái Tor có các dịch vụ thường được gọi là onion services. Địa chỉ của chúng không hoạt động giống một website thông thường và không được thiết kế để các công cụ tìm kiếm phổ biến lập chỉ mục. Đặc điểm này giúp chủ sở hữu dịch vụ hạn chế việc công khai vị trí hạ tầng thực tế. Tuy nhiên, ẩn danh không có nghĩa là an toàn tuyệt đối. Sai sót về cấu hình, phần mềm độc hại hoặc hành vi bất cẩn của người dùng vẫn có thể làm lộ dữ liệu.
Dark web có những gì?
Nội dung trên dark web rất đa dạng. Việc chỉ xem dark web như một “thị trường ngầm của hacker” là cách nhìn chưa đầy đủ. Có thể gặp một số nhóm nội dung như:
- Diễn đàn thảo luận tập trung vào quyền riêng tư và tính ẩn danh.
- Kênh trao đổi thông tin dành cho những người muốn hạn chế khả năng bị theo dõi.